In memoriam: Walter van den Broeck (1941 - 2024)

foto © - Koen Broos

Walter van den Broeck werd geboren op 28 maart 1941 als zoon van een Duitse moeder en een vader met een Vlaamse en Mexicaans-Filipijnse achtergrond. Hij groeide op in de cité naast de koperfabriek in Olen, waar zijn vader werkte.

Hij begon zijn carrière als leraar Nederlands en geschiedenis in het Vlaamse Rijksonderwijs, maar nam in 1974 ontslag om hoofdredacteur te worden van het gratis weekblad Turnhout Express. Van den Broeck was medeoprichter van het tijdschrift Heibel in 1965, dat bekend stond om zijn kritische, humoristische en polemische benadering van gevestigde literaire waarden.

Schrijverscarrière

Walter van den Broeck werd bekend met zijn geëngageerde toneelstuk "Groenten uit Balen" in 1972, dat geïnspireerd was op een waargebeurde staking in de Kempense gemeente Balen. Zijn grote doorbraak kwam in 1980 met de roman "Brief aan Boudewijn", waarin hij op fictieve wijze koning Boudewijn een rondleiding gaf door zijn eigen leven en omgeving.

Het belangrijkste werk van Van den Broeck is de vierdelige romancyclus "Het beleg van Laken", waarin autobiografische elementen worden vermengd met fictieve situaties. Deze cyclus bestaat uit de romans "Het beleg van Laken", "Gek leven na het bal!", "Het gevallen baken" en "Het leven na beklag". Opmerkelijk: de titels van deze vier boeken bevatten telkens dezelfde letters.

Walter van den Broeck ontving diverse prijzen voor zijn werk, waaronder de Staatsprijs voor Toneel in 1982, de Henriette Roland Holst-prijs en de Staatsprijs voor Proza in 1993. Van den Broeck was tevens ereburger van zijn geboorteplaats Olen en zijn woonplaats Turnhout.

In 2011 werd "Groenten uit Balen" verfilmd door Frank Van Mechelen met onder meer Stany Crets en Evelien Bosmans in de hoofdrollen.

In 2022 schonk Walter van den Broeck zijn volledige archief aan het Letterenhuis in Antwerpen. Het biedt een overzicht van al zijn werken en bevat niet alleen documentatie, maar ook kladversies, herziene versies en correspondentie. Het archief van Walter van den Broeck wordt beschouwd als een van de meest uitgebreide auteursarchieven van zijn generatie schrijvers.

Van den Broecks werk staat bekend om zijn originele, maatschappelijk betrokken benadering van hedendaags Vlaanderen. Hij vertelde de concrete, dagelijkse geschiedenis van de gewone man en creëerde zo een toegankelijke, soms volkse en komische schrijfstijl.

In april 2024 verschijnt de biografie van Walter van den Broeck, ‘Thuiskomen’, uitgebracht door Jos Borré, die uitgebreide gesprekken heeft gevoerd met de auteur.

Andere meesterwerken van Walter van den Broeck

Lang weekend (1968)

Het gaat niet goed met de jonge kantoorbediende Hector De Waegenmaeckere. Hij neemt drie dagen vakantie, die hij doorbrengt bij zijn ouders in een Vlaamse provinciestad. Maar daar gaat alles mis. Hij bedrijft de liefde met de vrouw van een lokale senator, die prompt sterft aan een hartaanval. Hij ontdekt dat zijn zus een buitenechtelijk kind is van zijn tante. En hij belandt in een betoging en een door woeste vrouwen opgezette happening. Als klap op de vuurpijl ontmoet hij ‘Vlaanderens meest belovende literator’ Walter van den Broeck.Hector is kwaad op de wereld, zo kwaad dat al zijn vloeken en verwensingen werkelijkheid worden. Het enige dat hem nog rest is dagdromen, verdwijnen in een gelukzalige roze wolk.

In het buitengemeen hilarische Lang weekend neemt Walter van den Broeck alles en iedereen op de korrel, te beginnen met het Vlaanderen van eind jaren zestig.

Niets voor de familie (2019)

Als jongeman voelde Walter van den Broeck een fascinatie voor zijn stiefoom Jaak, zij het op een afstandelijke manier zoals vaak het geval is als je jong bent. Op dat moment begreep hij nog niet volledig hoe volwassenen in elkaar staken. Veel jaren later ontdekt Walter echter wie Jaak Jacobs echt was: een vooruitstrevende modernistische architect met een complex liefdesleven, tevens de stiefvader van de dichter Hugues C. Pernath.

Het verhaal van de zoektocht naar Jaak, vol zowel meeslepende als hilarische momenten, wordt een belangrijk onderdeel van de familiegeschiedenis. Het spreekt voor zich dat Walter van den Broeck tijdens deze zoektocht ook zichzelf tegenkomt, waardoor deze roman een essentiële toevoeging wordt aan van den Broecks uitgebreide familiesaga.

Crossroads (2021)

Toen Jos Boeckx van café In de Kroon in 1940 verongelukte, liet hij een vrouw en drie kinderen achter. Moeder Irma was vastberaden en weigerde te hertrouwen. Gust ging na schooltijd werken, Jen hielp in het café en Maria studeerde om kleuterleidster te worden. Alle inkomsten gingen naar Irma.

Ondanks vele aanbidders bleven beide zussen ongetrouwd. Jos van de P. was een van de meest vastberaden aanbidders en zat vaak aan de toog dicht bij Jen.

Op 1 januari 2001 sloten de zussen de zaak en gingen ze boven wonen. Het café werd niet verkocht of verhuurd. Ze kwamen zelden buiten, ontvingen geen bezoek, wilden geen hulp van anderen en weigerden zelfs de dokter te laten komen. Ze aten af en toe een tosti in de Crossroad of een pizza bij de buurman. Jen leegde driemaal daags de brievenbus, maar op een dag kreeg de postbode argwaan vanwege de overvolle brievenbus met reclamedrukwerk.

Tijl Uilenspiegel (2022)

Dit is het verhaal van Tijl, zoon van Klaas de Kolenbrander en Soetkin, bijgenaamd Uilenspiegel, wat eigenlijk betekent: ‘kus mijn kont’. Het verhaal van een onbezorgde potsenmaker die van zijn aanstekelijke lach werd beroofd en die worstelde om hem terug te krijgen.

Zo begint deze zeer vrije bewerking van Charles De Costers klassieker La Légende d’Ulenspiegel, waarin Tijl, bij zijn terugkomst uit Rome, zijn vader op de brandstapel ziet staan. Hij sluit zich aan bij de geuzen die de folteraars bestrijden in de eeuw van de heksenjachten.

De lastige liefde (2023)

In 1950 vertrekt Jules van den Broeck, de dertien jaar oudere broer van Walter, op tweeëntwintigjarige leeftijd naar Amerika op uitnodiging van zijn grootvader. Hij werkt er als timmerman, magazijnmeester, bordenwasser en croupier, maar het klikt niet tussen de gewetensvolle grootvader en zijn levenslustige kleinzoon die te veel achter de vrouwen zit.

Twee jaar later trouwt hij met een Mexicaanse vrouw. Terwijl hij in Mexico een zakenimperium opbouwt, wordt hij geconfronteerd met aardbevingen, drugsoorlogen en economische crises. Zijn huwelijk komt ook onder druk te staan. Ondanks herhaalde beloftes keert Jules pas na zestien jaar voor het eerst terug naar zijn vaderland.

Bekijk het volledige boekenaanbod